Władysław Żółtowski z Kielc

Numizmatyka

Pasje Żółtowskich

W okresie międzywojennym polska mennica wydawała monety 2-, 5- i 10-złotowe, także z głową kobiety. Zaskoczeniem niebywałym było dla mnie, że autor projektujący jedną z monet wykorzystał wizerunek Janiny Marii Żółtowskiej urodzonej w 1895 roku w Kadzewie, żony hr. Ludwika Hieronima Morstina.

„W roku 1925 rozpisano konkurs na projekt monety w złocie i jedną z nagród otrzymał Antoni Madeyski. Artysta wykonał rysunek głowy kobiecej w chustce i wieńcu z koniczyny na tle kłosów pszenicy. Projekt ten stał się podstawą licznych serii monet srebrnych, dobrze znanych, o wartości 2-, 5- i 10 złotych, które pojawiły się w latach 1932,1933 i 1934.

Według relacji Czesława Horskiego portret kobiecy autorstwa Madeyskiego był wzorowany na profilu Janiny z Żółtowskich Morstinowej, żony dramaturga i poety Ludwika Hieronima Morstina. Pani Morstinowa była osobą cenioną i lubianą. A. Madeyski, twórca sarkofagu królowej Jadwigi na Wawelu, był pod wrażeniem pani Marstinowej, która stała się dla niego modelem «polskiej kobiety» (panny z kłosami) na nowych monetach. Główka ta na ogół oceniana jest wysoko, między innymi przez T. Kałkowskiego, który był zdania, że «pełna spokojnego wdzięku głowa kobieca (…) jest doskonałym rozwiązaniem kształtu plastycznego tych monet». (…) Artyzm Madeyskiego był na ogół wysoko ceniony. (…)”¹

Zjazd poetów w Pławowicach, czerwiec 1928r. Literaci siedzą na schodach dworu Morstinów. W górnym rzędzie od lewej: Zofia Starowieyska-Mortinowa, Antoni Słonimski, Maria Morstin-Górska, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Janina Morstinowa, Jarosław Iwaszkiewicz. W dolnym rzędzie od lewej: Józef Wittlin, Leopold Staff, Jan Lechoń, Ludwik Hieronim Morstin, Emil Zegadłowicz, Julian Tuwim.

Janinę Marię Żółtowską znaleźć można w Genealogii Rodu Żółtowskich na str. 43 punkt B.

---

¹ Fragmenty artykułu z „Przeglądu Numizmatycznego”