Święty Mikołaj, dorośli i dzieci

Św. MIKOŁAJ zm. ok. 342, biskup Miry w Azji. Jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych: na Wschodzie, gdzie nazywają go "cudotwórcą", i Zachodzie, także w średniowieczu, w Polsce. Jego legenda tworzy się w IX-X w., w 1087 szczątki jego miały być skradzione przez kupców włoskich i przewiezione z Miry do Bari, dla większej chwały tego miasta. O życiu jego wiadomo niewiele, a i to jest wątpliwe; miał być obecny na soborze nicejskim i tam zdzielić Ariusza pięścią w szczękę. Jest patronem miasta Aberdeen, dawnej Rosji, kancelistów parafialnych, uczonych, lombardzistów, żeglarzy, małych chłopców, piekarzy, złodziei, podróżnych, dziewic pragnących wyjść za mąż, obrońcą dobytku przed wilkami i ogniem. Przybywa na Boże Narodzenie z podarkami dla dzieci...

Wyobrażano go w stroju biskupim, z trzema złotymi kulami albo mieszkami ze złotem lub trzema małymi chłopcami, albo kotwicą. Liczne wyobrażenia epizodów z jego życia występowały w sztuce średniowiecznej, na witrażach katedr gotyckich i na freskach renesansowych, malowali go m.in. Fra Angelico i Rafael...

Legendy i zwyczaje:

Św. Mikołaj i dziewice. Złota legenda opowiada, jak święty pomógł pewnemu szlachcicowi, tak biednemu, że postanowił zebrać posag dla swych trzech córek, czyniąc z nich ladacznice. Dowiedziawszy się o tym, Mikołaj wrzucił kolejno trzy mieszki ze złotem szlachcicowi przez okno do mieszkania w ciągu trzech następujących po sobie nocy, co pozwoliło obdarzyć dziewczęta posagiem, zachowując je w cnocie.

Trzej uczniowie. W czasie klęski głodu święty Mikołaj mieszkał u oberżysty, który, nie mając mięsa, zamordował trzech chłopców, pokrajał i posolił ich ciała, zamierzając nakarmić nimi gości. Mikołaj przywrócił chłopców do życia.

Św. Mikołaj i dzieci. Wg obyczaju niemieckiego w wigilię święta św. Mikołaja ktoś z dorosłych przebierał się w strój biskupi i rozdawał podarki "grzecznym dziatkom". Obecny zwyczaj, przeniesiony z Niemiec ok. 1840 do wielu krajów świata, nawet niechrześcijańskich, jak np. Japonia, każe wkładać dzieciom w noc wigilijną przed Bożym Narodzeniem do pończoszek zabawki i inne prezenty, w czasie gdy dzieci śpią, aby je znalazły zaraz po zbudzeniu się, albo jak w Polsce, kłaść prezenty w ukryciu przed dziećmi pod drzewkiem.

W. Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, 1985, s. 690