Biogramy

Karol Hilary Tarnowski (1889-1981)

Karol Tarnowski

Ziemianin, właściciel majątku Chorzelów w pow. tarnowskim, działacz społeczny i niepodległościowy, ps. "Leliwa".

Urodził się 23.1. 1889 w Chorzelowie, syn Stanisława (1861-1917) z linii na Dzikowie i Marii z Iwanowskich (1861-1927); ożenił się z Wandą z Pawlikowskich (1895-1972), dzieci: Gabriela (1933-1941), Karol Benedykt (ur. 1937) prof. filozofii UJ i Wyższej Szkoły Muzycznej. Absolwent Wydziału Rolniczego Uniwersytetu Lipskiego. Był wójtem gminy Chorzelów. Prezes Zachodnio-Małopolskiego Związku Ziemian, członek Zarządu Rady Naczelnej Organizacji Ziemiańskich (1937). Inicjator powstania organizacji "Uprawa - Tarcza" opierającej się na wszystkich warstwach społecznych, ze znacznym udziałem środowisk ziemiańskich i przemysłowych, we współpracy z płk. Tadeuszem Borem-Komorowskim, Leonem Krzeczunowiczem i wielu innymi działaczami. Organizacja miała charakter paramilitarny, wspierała, ochraniała i zaopatrywała AK w środki techniczne, żywnościowe, medyczne itp. oraz zapewniała bazę materialną opieki nad ofiarami wojny. Organizowała tajne podchorążówki, nauczanie stopnia podstawowego, średniego i wyższego, prowadziła szkolenia sanitarne, wyposażała szpitale polowe, zapewniała pomoc Żydom, jeńcom-uciekinierom, uwięzionym w więzieniach i obozach.

Zmarł w Krakowie 15.2.1981.

Pozostawił wspomnienia z działalności w organizacji - rękopis w Ossolineum AR/429z/86. Tutaj przytaczamy ich fragmenty. Szerszą relację o roli K.H.T. w powstaniu i działalności "Uprawy - Tarczy" przedstawił Michał Żółtowski w swych publikacjach z roku 1987 i 1989.

Leon Krzeczunowicz (1901-1945)

Leon Krzeczunowicz

Ziemianin, administrator dóbr rodzinnych w Jaryczowie pow. lwowski, działacz niepodległościowy 1918-1920, 1939-1945, współtwórca "Uprawy - Tarczy" ps. "Express", "Roland", "S1", miłośnik koni.

Urodził się 7.9.1901 w Jaryczowie, syn Waleriana (1870-1945) właściciela dóbr Jaryczów i in. (ok. 2000 ha), pochodzącego ze szlacheckiej rodziny ormiańskiej osiadłej w Polsce w XVII w., i Ilony Fricke de Soevenyhaza, córki zamożnych ziemian spod Györ na Węgrzech. Ożenił się 8.1.1934 z Wandą Czaykowską (1904-1984) z Kamionki Wołoskiej. Mieli córkę Helenę Ilonę (ur. 1934) i syna Kornela Jerzego (ur. 1944).

W latach 1914-1920 kształcił się w Gimnazjum Petelenza w Wiedniu i na Wyższych Kursach Rolniczych dla Ziemian Turnaua we Lwowie; 1918-1920 - walczył jako ochotnik w oddziale "Orląt", następnie w szwadronie "Wilków Lwowskich" w obronie Lwowa; później w 8. pułku ułanów, ranny pod Maniewicami; 1921-1939 - gospodarował w Jaryczowie, prowadził własną stajnię wyścigową, sam był wybitnym jeźdźcem. Był wójtem Jaryczowa. W 1939 skazany na śmierć przez okupanta ziem wschodnich uszedł do Krakowa i podjął pracę w majątkach Bezdziechów i Sieciechowice. Od 1940 uczestniczył w organizowaniu "Uprawy - Tarczy", został szefem Okręgu Kraków, współdziałał w sprawie wykrycia prawdy o Katyniu i wywiadu na temat V1 i V2. 1.8.1944 został aresztowany w Krakowie, po ciężkim śledztwie na Pomorskiej i na Montelupich wywieziono go do KL Gross Rosen, stamtąd do KL Dora.

Zmarł 19.3.1945 w KL Dora w nieznanych okolicznościach. W uznaniu zasług nadano mu: VM5 (pośmiertnie), KN, ZKZzM.

Roman Lasocki (1893-1964)

Roman Lasocki

Ziemianin, właściciel dóbr Dzierzbia w pow. łomżyńskim, działacz związków i organizacji ziemiańskich, współtwórca "Uprawy - Tarczy".

Urodził się 2.5.1893 w Poznaniu, syn Stanisława z Dzierzbi i Anny Marii z Kornatowskich z Pożarowa. Ożenił się 5.2.1921 z Anną Marią Kisielnicką (1900-1986) z Korzenistego. Dzieci: Zygmunt (ur. 1921), prof. chemii Politechniki Łódzkiej; Krzysztof (ur. 1924) technolog przemysłu cukierniczego i Teresa (ur. 1927) mgr psychologii, pedagog, działacz harcerski. Inżynier rolnik, ukończył Wyższą Szkołę Rolną w Warszawie (1919?); 1919-1920 - uczestnik wojny; 1920-1939 - prowadził uprzemysłowione gospodarstwo rolne ok. 850 ha w Dzierzbie, działacz społeczny: sekretarz generalny Rady Naczelnej Organizacji Ziemiańskich, dyrektor Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, dyrektor Fundacji im. Łubieńskich. Interesował się myślistwem i rasowymi psami; 1939-1944 - organizator działań konspiracyjnych: kierownik "Uprawy - Tarczy", bliski współpracownik K. Tarnowskiego, L. Krzeczunowicza, T. Bora- Komorowskiego i in., uczestnik pomocy więźniom, ochrony Żydów, brał udział w Powstaniu Warszawskim; po 1945 - pracował na stanowiskach technicznych w TKZ i PP Robót Komunikacyjnych.

Zmarł 27.7.1964 w Warszawie, pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu w Porytem Włościańskiem.

Krzysztof Tadeusz Morstin (1905-1990)

Krzysztof Tadeusz Morstin

Ziemianin, właściciel majątku Raciborsko k. Wieliczki, członek "Uprawy - Tarczy", inicjator zapisów o organizacji, ps. Pług".

Ur. 16.10.1905 w Rzeszowie, syn Henryka i Karoliny z Mycielskich. Ożenił się w 1934 z Zofią Koczorowską (ur. 1926) z Pamiątkowa.

Nauki pobierał w Gimnazjum św. Jacka w Krakowie (matura 1925) i w latach 1926-1928 na Wyższych Kursach Rolniczych dla Ziemian prof. J. Tarnaua we Lwowie. 1928-1929 SPRKaw. w Grudziądzu, przydział do 9. psk. Od 1929 objął zarząd majątku rodzinnego. W 1939 dotarł za jednostką do Kowla i dostał się do niewoli sowieckiej, zwolniony w listopadzie powrócił do Raciborska. W 1941 został wprowadzony przez Leona Krzeczunowicza do "Uprawy" i brał udział w pracach Okręgu Krakowskiego. W swoim domu zapewnił pomoc i opiekę wielu wysiedlonym i uciekinierom. W 1944 został aresztowany i więziony w obozie w Płaszowie i na Montelupich. 1945 utracił majątek i przeniósł się do Krakowa. W 1950 przez 6 miesięcy przebywał ponownie w więzieniu jako więzień polityczny, otrzymał wyrok półtora roku więzienia z zawieszeniem na 3 lata. Następnie pracował, wyłącznie na stanowiskach robotniczych - innej pracy nie mógł dostać. W latach 1972-1976 spisał relację o działalności "Uprawy - Tarczy". Zachęcił do tego również innych jej członków, m. in. Karola Tarnowskiego, Pawła Żółtowskiego i Władysława Zakrzeńskiego.

Zmarł 30.9.1990 w Krakowie.

Relacje K.T.M. złożył w Ossolineum, AR/249z/86. Fragmenty opublikował Michał Żółtowski w "Tarczy Rolanda" 1987, 1989.

Wacława Skarbek-Borowski (1909-1984)

Wacław Skarbek-Borowski

Ziemianin, współwłaściciel majątku Minoga w Małopolsce, por. rez. 5. psk, działacz "Uprawy - Tarczy" ps. "Kmicic".

Ur. 21.9.1909, syn Józefa, właściciela majątku Minoga (pow. olkuski, następnie miechowski) i Ireny z Gorskich ze Żmudzi. Ożenił się w 1933 z Anną Potocką z Krościenka, dzieci: Cecylia (ur. 1934), z męża Żychlińska-Mielżyńska, w Toronto; Andrzej (ur. 1940), inż. chemik (Londyn), przedsiębiorca w Polsce, żonaty z Irini Embiricof, Greczynką.

Studiował na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu w Poznaniu, 1931 SPRKaw. w Grudziądzu, por. rez. 5 psk, był dobrym jeźdźcem terenowym i konkursowym. Od 1931 administrator Minogi. Uczestnik wojny 1939, uciekł z niewoli pod Biłgorajem, ponownie z aresztu w Krakowie. Od 1940 członek ZWZ Okręgu Krakowskiego, prowadził kolportaż prasy. 1941-1944 czynny w "Uprawie - Tarczy", bliski współpracownik Leona Krzeczunowicza, realizował jej zadania w powiecie, otaczał w Minodze opieką kilkadziesiąt osób: rodziny oficerów, uciekinierów i wysiedlonych, Żydów. W 1946 wyjechał z kraju: wstąpił we Włoszech do 12. pułku ułanów podolskich, przebywał z nim do 1948 w Anglii. Od 1962 pracował w Kanadzie. Był tam członkiem i wiceprezesem związku kawalerii.

Zmarł 8.7.1984 w Toronto.

Pozostawił "Sprawozdanie z działalności ŤTarczyť", Toronto 14.11.1973, przechowywane w Ossolineum AR/429z/86. Tutaj przytaczamy fragmenty. Część relacji opublikował Michał Żółtowski w "Tarczy Rolanda" 1987, 1989.

Tadeusz Bór-Komorowski (1985-1966)

Tadeusz Bór-Komorowski

Generał dywizji, Dowódca AK, Naczelny Wódz PSZ, premier Rządu RP na Uchodźstwie; ps. "Bór" (od 1943), "Korczak", "Prawdzic" i in. Urodził się 1.6.1895 w Chorobrowie, pow. Brzeżany, woj. Tarnopolskie, syn Mieczysława i Wandy z Zaleskich. Ożenił się z Ireną Lamezan Salins (1905-1968), dzieci: Adam (*1942) i Jerzy (*1944).

W latach 1905-1913 kształcił się w krakowskim gimnazjum, następnie w Akademii Wojskowej w Wiedniu. Walczył w I wojnie światowej Od 1918 w WP: m.in. w 12. p.uł. (dowódca w wojnie 1919-1920);), dowódca 8. p.uł., 9. p.uł.; członek i kierownik polskiej ekipy jeździeckiej na Olimpiadach w Paryżu (1925) i Berlinie (1935), Komendant Centrum w Grudziądzu (1938- 1939), w 1939 dowodził osłoną Wisły. W 1939 podjął działalność konspiracyjną: w Krakowie tworzył Organizację Wojskową "Kaerge"; 1940 - Komendant Obszaru Krakowsko-śląskiego ZWZ; 1941 - zastępca Komendanta Głównego ZWZ, 1943 - Dowódca AK, 1944 - Dowódca Powstania Warszawskiego, więzień oflagów, 1945 - Naczelny Wódz PSZ w Londynie, 1947 - premier Rządu RP na Uchodźstwie, członek zarządów wielu organizacji.

Od 1940 uczestniczył w tworzeniu "Uprawy - Tarczy", w określeniu jej zadań i struktury oraz zasad współdziałania z AK.

Zmarł 24.8.1966 w Bletchley, pochowany na cmentarzu Gunnesbury w Londynie (kw. EC, 5A). Wydał w Londynie w 1950 The Secret Army (w 1952 wyd. franc. i hiszp.), w 1951 Armia Podziemna (wyd. kraj. 1981). Cytowane poniżej fragmenty wypowiedzi T. B.-K. z PSZ w drugiej